معنی درس
این همه خلق را که شما بینید به دین چندین بسیاری ، این همه را خالقی است که آفریدگار ایشان است و نعمت از ایشان از وی است، آفریدگار را به باید پرستیدن و بر نعمت او سپاس داری باید کردن .
تمام این آفریده هایی که شما می بینید که بسیار زیاد همه هستند ، همگی آفریننده ای دارند که آن ها را آفریده است و نعمت هایی که داندن از او است پس باید این آفریننده را به پرستندند و به خاطر نعمت هایش سپاس گذاری کرد .
اندیشه کردن اندر کار خالق و مخلوق روشنایی افزاید اندر دل ، و غفلت از این و نااندیشیدن ، تاریکی افزاید اندر دل ، و نادانی و گمراهی است .
تفکر در مورد آفریننده و آفریده هایش باعث بینایی و معرفت و آگاهی روح و جان می شود و فراموش کردن و فکر نکردن باعث سیاه شدن دل و گمراهی نادانی می شود . (( تاریخ بلعمی ، ابو علی بلعمی ))
باد بهاری وزید از طرف مَرغزار............... باز به گردون رسید ناله ی هر مرغزار
در چمنزار باد بهاری وزید و دوباره باعث شد که آواز هر پرنده ای در آسمان بلند شود .
خیزو غنیمت شمار ، جنبش باد ربیع ...........ناله موزون مرغ ،بوی خوش لاله زار
برخیز و قدر این باد بهاری و آواز آهنگین پرنده ها و بوی خوش لاله زار را بدان و از آن خوب استفاده کن .
هرگل وبرگی که هست یاد خدا می کند ..........بلبل و قمری چه خواند ؟ یاد خداوند گار
تمام گیاهان و گل ها از خدا یاد می کنند آواز بلبل و قمری چه چیزی است ، جزیاد خداوند؟
برگ درختان سبز در نظر هوشیار ..............هر ورقش دفتری ست ، معرفت کردگار
در دید و چشم انسان اندیشمند و هوشیار حتی برگ درختان سبز هم نشانه ای از نشانه های خداوند است .
خود ارزیابی
1- چه چیزی سبب افزایش روشنایی دل می شود ؟
اندیشیدن در کار آفریننده و توجه به آفریده هایش .
2- منظور از بیت ( برگ درختان سبز در نظر هوشیار هروروقش دفتری ست ، معرفت کردگار ) چیست ؟
در دید و چشم انسان اندیشمند و هوشیار حتی برگ درختان سبز هم نشانه ای از نشانه های خداوند است .
3-به نظر شما بلعمی بر چه چیزی تاکید می کند ؟
اندیشیدن در نعمت های خداوند و سپاس گذاری به خاطر این نعمت ها
معنی واژه ها
خلق = آفریده – مردم / خالق = آفریننده / سپاس داری = سپاس گذاری / افزاید = زیاد می کند / غفلت = بی خبری – فراموش کاری / مرغزار= چمن زار / گردون = آسمان / زار =ناتوان - خسته / خیز = برخیز – بلند شو / غنیمت شمار = قدر فرصت را بدان / جنبش =حرکت - تکان / ربیع = بهار / موزون = آهنگین – هماهنگ / قمری = نوعی پرنده / دفتر= دراینجا منظور کتاب است / معرفت = شناخت از روی علم ودانش وآگاهی .
بنویسیم
فعالیت های درس
1-در بيت زير، شاعر بر غنيمت شمردن چه چيزهايی تأکيد می کند؟
خیز و غنیمت شمار جنبش باد ربیع ..................... ناله ی موزون مرغ ، بوی خوش لاله زار
وزش بادبهاری ------ آواز پرندگان ------ عطر گل های لاله در لاله زار
2-بيت زير را به زبان ساده، بنويسيد.
برگ در ختان سبز در نظر هوشیار .............................هر ورقش دفتری است معرفت کردگار
در نظر آدم هوشیار حتی برگ درختان سبزهم نشانه ای از نشانه ای قدرت پروردگار و کتابی برای شناخت خدا است.
3-قافيه های شعر درس را پيدا کنيد و بنويسيد.
مرغزار ، زار ، لا له زار ، خداوند گار ، کرد گار
4-موصوف و صفت ها(ترکیب های وصفی ) را مشخص کنید.
معرفت آفریدگار، برگ درختان ،ناله ی موزون ،بوی خوش ،باد بهاری
ناله ی موزون، بوی خوش وباد بهاری،ترکیب وصفی یعنی موصوف وصفت هستند.
معرفت آفریدگار و برگ درختان ترکیب اضافی یعنی مضاف و مضاف الیه هستند.
املا
1-جاهای خالی را با توجّه به معنای داده شده، کامل کنيد و بنويسيد.
فاخ.......ه : کوکو --------->فاخته رب.....ع: بهار -------->ربیع
مو....ون : هماهنگ ------>موزون مَر..... : چمن و سبزه------>مَرغ
2-چهار کلمه از درس پيدا کنيد که يکی از شکل های (( غ )) را داشته باشد.
غنیمت...... مرغ....... مَرغزار....... غفلت
3-کدام يک از ابيات درس را بيش تر دوست داريد؟ آن را با خطّی خوش بنويسيد.
این گزینه سلیقه ای می باشد.
4-با حروف زير، چهار کلمه بنويسيد که ارزش املايی داشته باشند.
ظ-ق-س-د
ع-ه-ط-ب
قطب - سبد - عقد - عهد - طبس
نگارش
1-با توجّه به نوشته ی زير، متن را تا سه سطر ادامه دهيد.
شاخ که با میوه هاست سنگ به پا می خورد ............بیدمگر فارغ است از; ستم نابکار
امروز; شاخه ی دیگری از درخت توت ، شکست وبر زمین افتاد .درخت توت ،آهی کشید وبه درخت بید که درآن سوی باغ کودکان کاری به کارش نداشتند خیره شد وبا خود گفت: به راستی که سرنوشت کدام یک از ما بهتر است من که میوه می دهم و مورد ستم قرار می گیرم یا درخت بید همسایه که بار و بر ( میوه ) نمی دهد ولی در طرف دیگر باغ به ظاهر آسوده اما در واقع در تنهایی خود به سر می برد.
2- با کلمات زیر ، یک متن در چند سطر بنویسید.
بهار ، سوسن ،نرگس ،لاله زار ،مخلوق ، بلبل ،خالق
زمانی که فصل بهار می رسد از طبیعت انتظار سرسبزی و روییدن گل هایی چون سوسن و نرگس داریم . با حضور در لاله زار اولین تصویری که در ذهنمان تداعی می شود چهره ی نورانی شهدا ست و با شنیدن نغمه های بلبلان است که رسیدن فصل بهار را جشن میگیریم وباید همیشه بدانیم که خداوند خالق تمامی مخلوقات است.
3-کلماتی مرتبط با کلمات زير بنويسيد.
کردگار = خداوند = پروردگار = آفریدگار = خالق
بهار = نسیم = شکوفه = سرسبزی = جوانه
4-با کلمه ی زير، يک جمله ی خبری، پرسشی، عاطفی و امری بسازيد.
بلبل
جمله ی خبری : بلبل پرنده ای کوچک است.
جمله ی پرسشی :آیا آن بلبل آواز می خواند؟
جمله ی عاطفی : به به آواز بلبل چه گوش نواز است!
جمله ی امری: آن بلبل را از قفس رها کنید.
5- با توجّه به کلمات زير، جدول را کامل کنيد.
زمستان ، درختان ، مرغزار ، گل ها ، کبوتران ، آسمان
مفرد : زمستان ، مرغزار ، آسمان
جمع: درختان ، گل ها ، کبوتران
کارگاه نویسندگی
هنگام نوشتن باید به نکات زیر توجه داشته باشیم:
1-از کاربرد کلمه های گفتاری وشکسته خود داری کنیم.
2- از تکرار کلمه ها بپرهیزیم.
3- ساده و خوانا بنویسیم.
1-با توجه به نکته های یاد داشت شده جمله ی ((اندیشه کردن در کار خالق و مخلوق ، روشنایی افزاید اندر دل ))را به نوشته ای ساده تبدیل کنید.
اندیشیدن در مورد پروردگار و آفریده های اومعرفت و شناخت پروردگار را در ذهن و قلب انسان افزایش می دهد.
2-با نثر ساده و روان زیبایی های محل زندگی خود رادر یک بند معرفی کنید.
به دلیل تنوع محل زندگی دانش آموزان این فعالیت شخصی است.
3- ضرب المثل ((شکر; نعمت ، نعمتت افزون کند )) را در یک بند توضیح دهید .
زمانی انسان شکر گذار نعمت های خداوند باشد و از نعمت های خداوند به درستی استفاده کند خداوند از این رفتار انسان راضی خواهد بود و بنابر این نعمت خودرا براین گونه بندگان افزایش می دهد.
این همه خلق را که شما بینید به دین چندین بسیاری ، این همه را خالقی است که آفریدگار ایشان است و نعمت از ایشان از وی است، آفریدگار را به باید پرستیدن و بر نعمت او سپاس داری باید کردن .
تمام این آفریده هایی که شما می بینید که بسیار زیاد همه هستند ، همگی آفریننده ای دارند که آن ها را آفریده است و نعمت هایی که داندن از او است پس باید این آفریننده را به پرستندند و به خاطر نعمت هایش سپاس گذاری کرد .
اندیشه کردن اندر کار خالق و مخلوق روشنایی افزاید اندر دل ، و غفلت از این و نااندیشیدن ، تاریکی افزاید اندر دل ، و نادانی و گمراهی است .
تفکر در مورد آفریننده و آفریده هایش باعث بینایی و معرفت و آگاهی روح و جان می شود و فراموش کردن و فکر نکردن باعث سیاه شدن دل و گمراهی نادانی می شود . (( تاریخ بلعمی ، ابو علی بلعمی ))
باد بهاری وزید از طرف مَرغزار............... باز به گردون رسید ناله ی هر مرغزار
در چمنزار باد بهاری وزید و دوباره باعث شد که آواز هر پرنده ای در آسمان بلند شود .
خیزو غنیمت شمار ، جنبش باد ربیع ...........ناله موزون مرغ ،بوی خوش لاله زار
برخیز و قدر این باد بهاری و آواز آهنگین پرنده ها و بوی خوش لاله زار را بدان و از آن خوب استفاده کن .
هرگل وبرگی که هست یاد خدا می کند ..........بلبل و قمری چه خواند ؟ یاد خداوند گار
تمام گیاهان و گل ها از خدا یاد می کنند آواز بلبل و قمری چه چیزی است ، جزیاد خداوند؟
برگ درختان سبز در نظر هوشیار ..............هر ورقش دفتری ست ، معرفت کردگار
در دید و چشم انسان اندیشمند و هوشیار حتی برگ درختان سبز هم نشانه ای از نشانه های خداوند است .
خود ارزیابی
1- چه چیزی سبب افزایش روشنایی دل می شود ؟
اندیشیدن در کار آفریننده و توجه به آفریده هایش .
2- منظور از بیت ( برگ درختان سبز در نظر هوشیار هروروقش دفتری ست ، معرفت کردگار ) چیست ؟
در دید و چشم انسان اندیشمند و هوشیار حتی برگ درختان سبز هم نشانه ای از نشانه های خداوند است .
3-به نظر شما بلعمی بر چه چیزی تاکید می کند ؟
اندیشیدن در نعمت های خداوند و سپاس گذاری به خاطر این نعمت ها
معنی واژه ها
خلق = آفریده – مردم / خالق = آفریننده / سپاس داری = سپاس گذاری / افزاید = زیاد می کند / غفلت = بی خبری – فراموش کاری / مرغزار= چمن زار / گردون = آسمان / زار =ناتوان - خسته / خیز = برخیز – بلند شو / غنیمت شمار = قدر فرصت را بدان / جنبش =حرکت - تکان / ربیع = بهار / موزون = آهنگین – هماهنگ / قمری = نوعی پرنده / دفتر= دراینجا منظور کتاب است / معرفت = شناخت از روی علم ودانش وآگاهی .
بنویسیم
فعالیت های درس
1-در بيت زير، شاعر بر غنيمت شمردن چه چيزهايی تأکيد می کند؟
خیز و غنیمت شمار جنبش باد ربیع ..................... ناله ی موزون مرغ ، بوی خوش لاله زار
وزش بادبهاری ------ آواز پرندگان ------ عطر گل های لاله در لاله زار
2-بيت زير را به زبان ساده، بنويسيد.
برگ در ختان سبز در نظر هوشیار .............................هر ورقش دفتری است معرفت کردگار
در نظر آدم هوشیار حتی برگ درختان سبزهم نشانه ای از نشانه ای قدرت پروردگار و کتابی برای شناخت خدا است.
3-قافيه های شعر درس را پيدا کنيد و بنويسيد.
مرغزار ، زار ، لا له زار ، خداوند گار ، کرد گار
4-موصوف و صفت ها(ترکیب های وصفی ) را مشخص کنید.
معرفت آفریدگار، برگ درختان ،ناله ی موزون ،بوی خوش ،باد بهاری
ناله ی موزون، بوی خوش وباد بهاری،ترکیب وصفی یعنی موصوف وصفت هستند.
معرفت آفریدگار و برگ درختان ترکیب اضافی یعنی مضاف و مضاف الیه هستند.
املا
1-جاهای خالی را با توجّه به معنای داده شده، کامل کنيد و بنويسيد.
فاخ.......ه : کوکو --------->فاخته رب.....ع: بهار -------->ربیع
مو....ون : هماهنگ ------>موزون مَر..... : چمن و سبزه------>مَرغ
2-چهار کلمه از درس پيدا کنيد که يکی از شکل های (( غ )) را داشته باشد.
غنیمت...... مرغ....... مَرغزار....... غفلت
3-کدام يک از ابيات درس را بيش تر دوست داريد؟ آن را با خطّی خوش بنويسيد.
این گزینه سلیقه ای می باشد.
4-با حروف زير، چهار کلمه بنويسيد که ارزش املايی داشته باشند.
ظ-ق-س-د
ع-ه-ط-ب
قطب - سبد - عقد - عهد - طبس
نگارش
1-با توجّه به نوشته ی زير، متن را تا سه سطر ادامه دهيد.
شاخ که با میوه هاست سنگ به پا می خورد ............بیدمگر فارغ است از; ستم نابکار
امروز; شاخه ی دیگری از درخت توت ، شکست وبر زمین افتاد .درخت توت ،آهی کشید وبه درخت بید که درآن سوی باغ کودکان کاری به کارش نداشتند خیره شد وبا خود گفت: به راستی که سرنوشت کدام یک از ما بهتر است من که میوه می دهم و مورد ستم قرار می گیرم یا درخت بید همسایه که بار و بر ( میوه ) نمی دهد ولی در طرف دیگر باغ به ظاهر آسوده اما در واقع در تنهایی خود به سر می برد.
2- با کلمات زیر ، یک متن در چند سطر بنویسید.
بهار ، سوسن ،نرگس ،لاله زار ،مخلوق ، بلبل ،خالق
زمانی که فصل بهار می رسد از طبیعت انتظار سرسبزی و روییدن گل هایی چون سوسن و نرگس داریم . با حضور در لاله زار اولین تصویری که در ذهنمان تداعی می شود چهره ی نورانی شهدا ست و با شنیدن نغمه های بلبلان است که رسیدن فصل بهار را جشن میگیریم وباید همیشه بدانیم که خداوند خالق تمامی مخلوقات است.
3-کلماتی مرتبط با کلمات زير بنويسيد.
کردگار = خداوند = پروردگار = آفریدگار = خالق
بهار = نسیم = شکوفه = سرسبزی = جوانه
4-با کلمه ی زير، يک جمله ی خبری، پرسشی، عاطفی و امری بسازيد.
بلبل
جمله ی خبری : بلبل پرنده ای کوچک است.
جمله ی پرسشی :آیا آن بلبل آواز می خواند؟
جمله ی عاطفی : به به آواز بلبل چه گوش نواز است!
جمله ی امری: آن بلبل را از قفس رها کنید.
5- با توجّه به کلمات زير، جدول را کامل کنيد.
زمستان ، درختان ، مرغزار ، گل ها ، کبوتران ، آسمان
مفرد : زمستان ، مرغزار ، آسمان
جمع: درختان ، گل ها ، کبوتران
کارگاه نویسندگی
هنگام نوشتن باید به نکات زیر توجه داشته باشیم:
1-از کاربرد کلمه های گفتاری وشکسته خود داری کنیم.
2- از تکرار کلمه ها بپرهیزیم.
3- ساده و خوانا بنویسیم.
1-با توجه به نکته های یاد داشت شده جمله ی ((اندیشه کردن در کار خالق و مخلوق ، روشنایی افزاید اندر دل ))را به نوشته ای ساده تبدیل کنید.
اندیشیدن در مورد پروردگار و آفریده های اومعرفت و شناخت پروردگار را در ذهن و قلب انسان افزایش می دهد.
2-با نثر ساده و روان زیبایی های محل زندگی خود رادر یک بند معرفی کنید.
به دلیل تنوع محل زندگی دانش آموزان این فعالیت شخصی است.
3- ضرب المثل ((شکر; نعمت ، نعمتت افزون کند )) را در یک بند توضیح دهید .
زمانی انسان شکر گذار نعمت های خداوند باشد و از نعمت های خداوند به درستی استفاده کند خداوند از این رفتار انسان راضی خواهد بود و بنابر این نعمت خودرا براین گونه بندگان افزایش می دهد.